Den Haag (juni 2026)


Hans gaat dit keer niet mee vanwege een hittegolf. Ik kan beter 
tegen warm weer en zie het wel zitten. Ik wil graag nog een keer 
naar Den Haag.


Woensdag 24 juni. Rond drie uur neem ik de trein naar de Hofstad. 
Binnen is het 23 graden, buiten maar liefst 34! Het stukje van 
het station naar het hotel via de Turfmarkt is nagenoeg zonder 
schaduw, dat valt mij tegen. Ik heb kamer 101 aan de straatkant. 
Op de kamer drink ik thee en spoel het zweet van me af.

Kopi Kopi

Dan vroeg avondeten bij Kopi Kopi, Hét knusse Indonesische 
restaurant in Den Haag, in de Korte Houtstraat. Ik heb een 
tafeltje in de deuropening. Voor het pand zitten twee Indonesische 
dames. Ik kies Rames Kopi Kopi Speciaal met Susuroos Siroop. 
En als toetje Es Kelapa Muda (met kokos).

Wanneer de dames weg zijn, komt een zekere Bas uit Arnhem met zijn 
Indonesische vrouw aan de tafel op straat zitten. Een andere gast 
gaat bij hen aan tafel zitten. Bas spreekt vloeiend Indonesisch.
De gesprekken zijn afwisselend Nederlands en Bahasa Indonesia voor 
de vrouwen. Bas en partner zijn in Brugge en Middelburg geweest. 
Nu zijn ze onderweg naar Haarlem en zaterdag Alkmaar, naar de 
kaasmarkt. Blijkbaar allemaal steden waar ze nog niet eerder zijn 
geweest.

Scheveningen

Het is warm, maar zoals verwacht staat hier in de buurt van de kust
wel wind om het wat aangenamer te maken. Dan ga ik met tramlijn 1 
in de buurt van Plaats zo’n tien stops naar Beelden aan Zee. 
Bij het strand loop ik tot de haven (waar strandvolleybal is) van 
Scheveningen en dan terug over de boulevard, aansluitend op de pier 
en nog een stukje verder naar het noorden. Allemaal prima te doen 
met een zeebriesje. Voor het Kurhaus is dansen waar steeds meer 
bij aansluiten. 

Mooi om na lange tijd weer eens aan de Nederlandse kust te zijn. 
Terug in het centrum loop ik langs de Hofvijver, waar veel mensen 
op bankjes en langs het water zitten, vaak met een ijsje. Ik haal 
een beker cola zero bij de Gele M. Veel jongeren op straat en ook 
regelmatig politie met busjes en op fietsen. Voor zonsondergang 
zoek ik mijn kamer op. De airco werkt niet zo goed. Er staat een 
ventilator op mijn kamer die laat ik tegen het voeteneind blazen. 
In de nacht word ik wakker; het is dan warm. Door de airco uit en 
weer aan zetten functioneert deze veel beter.

Donderdag 25 juni. Wanneer ik weer wakker word is het veel koeler.
De komende nacht zou een warmterecord kunnen opleveren. Ik loop 
heel Noordeinde af. Daar zitten een paar leuke plekjes om te 
ontbijten, maar ik wil graag naar Bagels & Beans aan Plaats. Daar 
zit ik direct voor het pand onder een luifel. Veel buitenlandse 
gasten. Met geklingel van trams op de achtergrond. Ik heb Pink 
Flamingo, een flesje appelsap met ijsblokjes in een glas en gember-
thee.

Moesson

Mijn eerste doel is Museum Meermanno, Museum Huis van het Boek. 
Dat gaat pas om elf uur open. Daarom ga ik eerst nog naar Moesson 
op Noordeinde 122.
Daar zie ik een mooi boek van Johan Fabricius, ansichtkaarten van 
een zogenaamd Indisch meisje en spekkoek en een boek Marion Bloem 
over haar huwelijksjaren. 

Huis van het Boek

Helaas geen tijd meer om iets te kopen, ik wil graag naar Museum 
van het Boek, op Prinsessegracht 30-31. Voor een deel moet ik in 
de volle zon lopen. In het museum word ik door een slanke jonge 
vrouw bij balie/winkeltje begroet. Het gebouw is van binnen warm. 
Ik begin met de zolder waar opstellingen staan van een drukkerij 
en ook workshops kunnen worden gehouden. De ramen staan open. 
Hier wordt de term monnikenwerk uitgelegd: monniken en nonnen die 
voor de boekdrukkunst boeken overschreven.

Op de tweede verdieping een kamer met miniatuurboeken in een 
schitterende kast. 
Daar is een korte documentaire “Ellos Son Gigantes” van Koert 
Davidse te zien. (Spaans voor "zij zijn giganten"), een iconisch 
citaat uit de roman Don Quichot van Miguel de Cervantes. Uit het 
beroemde hoofdstuk waarin Don Quichot windmolens aanziet voor 
reuzen en zich klaarmaakt om ze aan te vallen. 
Een miniatuurboek is maximaal 76 mm. In de kast staan ze 
gesorteerd op categorie. De linkerkant kan naar voren schuiven, 
dan komt nog een geheime categorie tevoorschijn: Erotica.

Op de eerste verdieping ‘Apocalyps, vrees en hoop’.  
In een vitrinekast zie ik Lisa Hu - A Proper Place:


From 28 June to 27 September, the @rijksmuseummeermanno in The Hague 
– the oldest book museum in the world, presents the summer exhibition 
Omslag. Out of an overwhelming number of submissions, sixteen 
publications by Dutch book makers were selected. I am incredibly 
happy that A Proper Place is part of it.

Six years ago, I photographed the first woman for this project. 
Over the past years, I have done my best to bring the book and our 
community into greater visibility. Now, A Proper Place has, for the 
first time, found a place in a museum.

Not long ago, I met a photobook publisher and asked if he had two 
minutes to look at my work and see whether there might be 
opportunities to collaborate in the future. He pushed it aside 
unhappily. “No time. This book doesn’t fit with us.”

Sometimes I wonder: is it the project that doesn’t fit, or have 
I simply not reached the people who are ready to see it yet?

That is why I truly appreciate the respect shown by the Rijksmuseum 
Huis van het Boek. They featured me as a maker on Insta and tagged 
my correct account. That may sound obvious, but from experience 
I know that it does not often happen.


Batik, Beats & Bumbu

Om kwart over een begint de documentaire Batik, Beats & Bumbu in het 
filmhuis. In zaal 3. Ik heb geen tijd meer voor een uitgebreide 
lunch, maar wel voor een stukje citroencake met appelsap. Ik heb de 
afgelopen tijd meerdere documentaires over Nederlands-Indië gezien. 
Dit is weer zo’n mooie documentaire! Met verscheidene personen van 
de derde generatie met Indische roots en hun verbinding met Indonesië. 
Ook mooie muziek!

Op Facebook van Arnaud Kokosky Deforchaux las ik in het volgende 
weekend op zondag:

Op het gigantisch grote doek met een supersonisch geluid zag ik 
‘Batik, Beats & Bumbu’. Ik zag mezelf meerdere keren meer dan levens-
groot dansen en herinnerde me alle interviews die ik met Claire 
verzorgde in Nederland en Indonesië als de dag van gisteren. 
Terwijl Claire en ik lui in de luxe stoelen van deze bioscoop lagen 
genoten we van onze film. En gelukkig het overige publiek ook. 
Wat een mooie reacties en leuke vragen hadden ze. Claire en ik 
genoten van het gesprek dat ontstond bij de Q&A.


Waroeng Padang Lapek

Ik ga vroeg eten bij Waroeng Padang Lapek. Ten opzichte van het 
restaurant van gisteravond een geheel andere stijl, meer kantineachtig 
en dames met hoofddoek in de bediening. Wel bijzonder vriendelijk, 
ondanks dat ze het druk hebben. Bij Bronbeek werd dit restaurant 
destijds aangeraden door Marc Tierolf (van de kookboeken). Ik neem 
Gado-gado komplit en Es Jeruk Nipis (citroenlimonade). Het is een 
grote zaak die steeds drukker wordt.

Daarna een stukje door het centrum wandelen. Langs het bijzondere 
Thorbecke monument.


In augustus 2017 wijdde het Algemeen Dagblad in de editie Den Haag 
een artikel aan het “Thorbecke monument”. In het artikel werden 
hoofdzakelijk negatieve reacties van toeschouwers beschreven, 
variërend van “Waarom staat dit hier, er staat toch al een monument 
in Amsterdam?”, “Het staat hier in de weg”, tot “Waarom kunnen wij 
onder het rokje van de vrouw kijken?” en “De mannen hebben autoriteit 
en de vrouw is een aanhangsel, een lustobject”. Volgens het artikel 
had Thom Puckey tot uiting willen brengen dat de mansfiguren en de 
vrouwenfiguur symbool zijn voor de gewone burgers van de hedendaagse 
democratie en evenals Thorbecke op een voetstuk zijn geplaatst, 
waardoor het volk en de politiek als het ware aan elkaar gelijk 
zijn gesteld. In een ander artikel had Puckey aangegeven dat het in 
zijn ogen een van de essenties van democratie is dat mensen elkaar 
proberen te overtuigen met argumenten, desnoods in verhitte 
discussies. Door de vrouwenfiguur op tafel te laten zitten, had hij 
haar een gelijkwaardige plek in de samenleving willen geven.


In het restaurant zag ik geen aantrekkelijk toetje, daarom haal ik 
een stuk spekkoek uit de Jumbo in de Grote Marktstraat met een pakje 
karnemelk. Ik ga op een bank zitten in de buurt van de Hema. Er is 
een opstootje bij de Gele M. Binnen no-time komt er allemaal politie. 
Het lijkt met een sisser af te lopen. Sowieso zag ik vanavond veel 
patrouillerende agenten in auto’s of op motor en fietsen. Naast me 
zitten drie vrouwen uit de regio India van verschillende generaties. 
Voor zonsondergang weer naar mijn kamer.

Vrijdag 26 juni. Vanmiddag code rood vanwege hoge temperatuur. 
Net voor negen uur uitchecken en direct na openingstijd ontbijten op 
het terras in de Apendans bij de Wiener Konditorei (op Facebook zag 
ik dat ze vandaag vanwege het warme weer om twee uur sluiten). Ik heb 
een stukje Mohnstrudel en een flesje appelsap. Door die code rood is 
Svens school vandaag gesloten. Alleen wanneer je echt geen oppas hebt, 
kunnen kinderen naar school. Ze krijgen dan geen les. Daarom blijf ik 
niet langer in Den Haag en neem na het ontbijt de trein terug naar huis.

Johan
(3 juli 2026)