DDR-Themamiddag, zondag 6 september 2026
Net als vorig jaar gaan Hans en ik naar de DDR-Themamiddag. Op 1 mei,
kort na de aankondiging van dit jaarlijkse evenement, heb ik twee
kaartjes gekocht. Ook dit keer is de middag uitverkocht.
In plaats van bij station Mediapark uit te stappen, zoals vorig jaar,
doen we dat dit keer bij station Hilversum en lopen in ongeveer twintig
minuten naar Beeld & Geluid. Het is nog zomers warm. Er staan twee
Trabantjes op het plein voor het markante gebouw van dit instituut.
Net wanneer we die bewonderen, komt de verlengde Volvo 264 TE 2.7
aanrijden en ernaast parkeren. De zwarte Volvo waarin de staatselite
in de DDR werd rondgereden. De eigenaar zet vlaggetjes op de auto en
een plakkaat met informatie op het dashboard.
We zitten nog even in de schaduw naast het gebouw. Inloop is vanaf
13:15, maar er zijn al mensen aanwezig in het midden van de hal, bij
tafels met DDR-spullen voor de verkoop. Er is koffie, thee, citroen-
water en er zijn schalen met zeer verse gevulde koeken. Net als vorig
jaar ruim voldoende om een tweede koek te nemen.
Dan worden we door Klaas aangespoord om naar Theater 1 te gaan.
Klaas Staas is de strenge man op leeftijd altijd moeilijk kijkend,
lijkt het wel - die regelt dat iedereen op tijd zit en het gordijn sluit.
Eppo van Nispen (16 kilo lichter, na door het oog van de naald te zijn
gegaan), directeur Beeld & Geluid Nederlands Instituut voor Beeld en
Geluid, een klein mannetje, opent de middag. Friso de Zeeuw, eigenaar
van het DDR Museum Nederland, verzorgt een introductie voor de middag.
Samen met conservator Bas Agterberg presenteert Eppo op zijn eigen,
energieke wijze filmpjes uit het archief over een Plattenbau vanaf
1955. Bij ons werd later een variant daarop bekend onder de naam
prefab. In Halle-Neustadt werden eerst scholen gebouwd, zodat de
vrouwen mee konden werken. Kinderen hoefden geen drukke weg over
te steken. Tussen de flatgebouwen waren grote ruimtes met speel-
plaatsen en tafeltennistafels. We horen Keine Garantie van Herbert
Gr nemeyer en zien Maarten en zijn broer Vincent van Rossem de
DDR-architectuur bespreken in een recente televisie-uitzending.
Toevallig dat er vandaag verkiezingen zijn in Saksen-Anhalt, waar
de AfD op een grote overwinning afstevent. Ze halen net niet een
absolute meerderheid.
Friso draagt schoenen van het merk Bugatti. Hij presenteert foto s
met teksten die een verdieping geven van de filmpjes. Ook Friso
doet dat met de nodige humor.
Pauze. We gaan een verdieping hoger naar het toilet en drinken
beneden koffie en thee op eigen kosten. Ook weer even tijd om dit
bijzonder mooie gebouw van binnen te bewonderen.
Na de pauze een presentatie door Han Joosten, met een dikke buik,
over de periode na de wende. Hans was Hoofd Marktonderzoek
Bouwfonds Property Development (BPD) Nederland en Duitsland.
Han is oud-collega van Friso.
Eppo: Han heeft een overhemd met de stadsplattegrond van Berlijn.
Friso: Ik wist niet dat Berlijn zo heuvelachtig was.
Deze grote man met bril is een snelle prater, die bij iedere foto
een anekdote heeft. Han begon in een kelderruimte van een hotel en
wist al snel voldoende omzet te genereren om goed zaken te doen
in de voormalige DDR.
Berlijn is geen onbekend terrein voor Han Joosten. De Nederlander
begon er in 1991 een adviesbureau voor vastgoed. Hij adviseerde
Nederlandse projectontwikkelaars die zo vlak na de Wende wel iets
wilden opzetten in de stad die zichzelf weer moest ontdekken.
In 2001 sloot Bouwfonds de Berlijnse vestiging, vertelt Joosten.
Dat was logisch, want het ging er economisch erg slecht.
Sinds 2007 trekt de Duitse woningmarkt weer aan. Toen is besloten
dat Bouwfonds tot de top 3 van Duitsland moet horen met het
opleveren van 1.000 1.200 nieuwe woningen per jaar.
Daarna een presentatie van fotograaf Geert Heijink, onder de
noemer Kunst am Bau . Geert heeft jaren in deeltijd in Berlijn
gewoond. Eerst over voormalige vervallen Russische kazernes en
daarna kleurrijke kunstwerken zoals Der Mensch bezwingt den
Kosmos uit 1972. Grundschule in Mellingen, Th ringen, met
Valentina Teresjkova, in 1963 de eerste vrouw in de ruimte.
Veel gebouwen werden destijds voorzien van kunst. Ook op de
gevel van de vroegere Wismut-fabriek, nu verplaats naar een
veld buiten de bebouwde wereld.
Tussen 1946 en 1990 produceerde het bedrijf in totaal ruim
230.000 ton uranium, dat exclusief werd geleverd aan de Sovjet-
Unie voor hun nucleaire wapenprogramma en kerncentrales.
De naam 'Wismut' (Duits voor bismut) werd puur als deknaam
gebruikt om de geheime uraniumwinning te maskeren.
Van de voormalige SDAG Wismut, het staatsbedrijf dat tijdens
de Koude Oorlog in de DDR op gigantische schaal uranium won
voor de Sovjet-atoombommen, is tegenwoordig een van de grootste
miliosaneringstrajecten ter wereld overgebleven
Het grond- en mijnwater in de regio is nog altijd verontreinigd
met uranium, radium en zware metalen. Wismut GmbH moet daarom
nog tientallen jaren en mogelijk voor altijd hightech water-
zuiveringsinstallaties blijven runnen om te voorkomen dat dit
water in het drinkwatercircuit terechtkomt.
Bij de Kosmos-dansschool in Neubrandenburg, met tegels van
Meisner-porselein. Of Die Presse als Organisator uit 1973.
Tot slot Anja Fricke en Ulrike Nagel. De dames nemen de macht
over en sluiten de middag interactief af. Ze hebben tien foto s
uitgezocht met een verhaaltje en een vraag. Anja woonde in een
dorp. Ze vertelt over het percentage krediet (lening) voor haar
ouderlijke huis en de rest die door de familie zelf werd afgebouwd.
De vorige keer had Ulrike een hilarische presentatie, nu weet
Anja in haar enthousiasme haar te overstemmen. Dat had ik niet
verwacht. Duitse rivaliteit op het podium. Anja heeft er vandaag
duidelijk zin in!
Friso doet het slotwoord. Bedankt iedereen en kondigt alvast aan
dat er volgend jaar weer een middag zal worden georganiseerd.
Traditiegetrouw afsluiten met een glas Rotk ppchen (Duitse champagne).
Hans neemt een tweede, want er is meer dan genoeg. Wanneer de meeste
gasten zijn vertrokken, lopen we naar het nog zomerse en drukke
centrum van Hilversum naar caf -bistro-bar Nannes. Opvallend veel
rokers. Hans heeft flammkuchen. Sat voor mij. Met een mandje
frietjes om te delen. We hebben een leuke plek op het terras met
veel langslopend publiek.
Johan (11 september 2026)